نقش سبک زندگی اسلامی در پیش‌بینی اهمال‌کاری و استرس شغلی پرستاران شهر قاین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روانشناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قاینات، ایران

3 کارشناسی روانشناسی عمومی دانشگاه پیام نور ، تهران، ایران

10.30473/jpsy.2026.76481.1101

چکیده

در عصر حاضر، حرفه پرستاری به عنوان یکی از ستون‌های اصلی نظام سلامت، با چالش‌های روان‌شناختی گسترده‌ای از جمله استرس شغلی و رفتارهای ناکارآمدی چون اهمال‌کاری مواجه است. این عوامل نه تنها سلامت روان پرستاران را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ بلکه می‌تواند بر کیفیت مراقبت از بیماران و ایمنی خدمات درمانی تأثیر منفی بگذارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سبک زندگی اسلامی در پیش‌بینی اهمال‌کاری و استرس شغلی پرستاران شهر قاین انجام شد. روش پژوهش حاضر توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه پرستاران شهر قاین بودند که از بین آنها 150 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه‌های سبک زندگی اسلامی کاویانی (1388)، اهمال‌کاری تاکمن (1991) و استرس شغلی HSE (1990) جمع‌آوری گردید. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل رگرسیون خطی با کمک نرم‌افزار Spss23 استفاده شد. نتایج آزمون رگرسیون خطی جهت پیش‌بینی متغیر اهمال‌کاری در پرستاران نشان داد که سبک زندگی اسلامی بر اهمال‌کاری نقش دارد (001/0sig=، 338/0- β=). همچنین نتایج آزمون رگرسیون خطی جهت پیش‌بینی متغیر استرش شغلی در پرستاران نشان داد که سبک زندگی اسلامی بر استرس شغلی تاثیر دارد (003/0sig=، 299/0- β=). با توجه به این که سلامت روان و کاهش استرس‌های شغلی پرستاران، با کیفیت عملکرد آنان در مراقبت از بیماران در ارتباط است، درصورتی که پرستاران از سبک زندگی اسلامی برخودار باشند؛ ممکن است محیط کار برای آنان استرس کمتری داشته باشد و سلامت روان خود و بیماران‌شان تأمین شود.

کلیدواژه‌ها


احمدی، محمدرضا؛ حسینی‌مطلق، مهدی و هراتیان، عباس (1394). رابطه پای‌بندی به سبک زندگی اسلامی با افسردگی و اضطراب. دوفصلنامه پژوهشنامه سبک زندگی، 1(1)، 31-45.
آزادمرزآبادی، اسفندیار و غلامی فشارکی، محمد (1389). بررسی اعتبار و روایی استرس شغلی HSE. مجله علوم رفتاری، 4(4)، 291-297.
آمره‌ئی برچلویی، شهلا؛ خوش‌کنش، ابوالقاسم و فلاح‌زاده، هاجر (1400). پیش‌بینی دلزدگی زناشویی زوجین بر اساس اهمال کاری و سبک زندگی. فصلنامه مطالعات زنان و خانواده، 9(3)، 129-155.
باباپور جلیل، زینالی شیرین، عظیمی فاطمه، چاووشی سید هادی (۱۳۹۸). اثر بخشی درمان شناختی رفتاری بر کیفیت زندگی، اضطراب و خستگی روانی پرستاران بخش سرطان: یک مطالعه کارآزمایی بالینی. آموزش پرستاری، ۸(۴)، 26-32. 
بادله شموشکی، محمدتقی؛ صالحی یانسری، زینب؛ باقرزاده سارا (1400). رابطۀ ذهن‌آگاهی با استرس شغلی پرستاران. فصلنامه علمی تخصصی طب کار، 13(1)، 53-61. 
چین‌آوه، محبوبه و ارجمند، الهام (1396). مقایسه اضطراب، افسردگی و اهمال کاری در پرستاران بیمارستان‌های روانپزشکی و عمومی. فصلنامه مدیریت ارتقای سلامت، 6(4)، 1-7.
حسن‌نژاد نجاری، طناز و نجارپور استادی، سعید (1399). بررسی رابطه بین سبک زندگی اسلامی و سلامت روان با استرس شغلی پرستاران بیمارستان ولیعصر (عج) تبریز. چهارمین کنگره ملی دوسالانه روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، اهواز.
حسین‌ثابت، فریده و رضازاده، زهرا (1398). پیش‌بینی سلامت عمومی، بر اساس سبک زندگی اسلامی و استرس ادراک شده در دانشجویان کارشناسی رشته روان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی تهران. دو فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهشنامه سبک زندگی، 5(8)، 51-66.
حیدری، صغری (1393). بررسی رابطه سبک زندگی اسلامی با رضایت شغلی و استرس شغلی در معلمان دبیرستان‌های شهر بندر عباس. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هرمزگان.
خطیبی، حسین و ساجدی، ابوالفضل (1392). مروری بر شاخص‌های سبک زندگی. ماهنامه معرفت، شماره 2، 25-13.
دلاور، علی (1385). روشهای تحقیق در روان‌شناسی و علوم تربیتی. تهران: انتشارات پیام نور.
رفیعی، سیما؛ کیائی، محمدزکریا؛ صادقی، پژمان و رحمتی، زهرا (1398).نقش سلامت معنوی بر استرس شغلی پرستاران یک مطالعه مقطعی در بیمارستان آموزشی شهر قزوین. فصلنامه بیمارستان، 18(1)، 33-41.
سلطانی، مریم؛ فرهادی، هادی؛ منشئی، غلامرضا و مهداد، علی (1402). اثربخشی درمان مواجهه با واقعیت مجازی و مقایسه اثربخشی آن با کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر استرس شغلی و مؤلفه‌های آن در کارکنان دارای استرس شغلی. طب کار، 15(3)، 53-66.
سلم‌آبادی، مجتبی؛ اسماعیلی، معصومه؛ مهدی‌زاده، ایرج و یوسفی‌نژاد، احمد (1394). نقش سبک زندگی اسلامی و منبع کنترل در پیش‌بینی بهزیستی روان‌شناختی کارکنان بیمارستان بوعلی قزوین. دانشگاه علوم پزشکی بابل. نشریه اسلام و سلامت، 1(4)، 56-49. 
شریعتی، صدرالدین (1392). درآمدی بر سبک زندگی اسلامی در آیات و روایات. فصل‌نامه فرهنگ مشاوره و روان درمانی، 4(13)، 1-10.
شریفی، احمدحسین (1391). اخلاق و سبک زندگی اسلام،  قم: دفتر نشر معارف.
صداقت، زهرا و نجات، حمید (1395). رابطه بین هوش معنوی با اهمال کاری کارکنان. قوچان، چهارمین همایش ملی مشاوره و سلامت روان.
صداقتی، فضه؛ عباسی، ملیحه و کلبادی‌نژاد، نادیا (1403). ارتباط سلامت معنوی و مقابله مذهبی با استرس شغلی پرستاران شاغل در بیمارستان شهدای شهر بندرگز در سال ۱۴۰۲. مجله پرستاری و مامایی، 22(2)، 161-169.
طغیانی، محمد؛ کجباف، محمدباقر و بهرام‌پور، مهدی (1392). رابطه سبک زندگی اسلامی با نگرش‌های ناکارآمد در دانشجویان. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 4(4)، 35-46. 
فخارزاده، سعید (1401). بررسی رابطه میان معنویت در محیط کار با اهمال‌کاری سازمانی با نقش میانجی تعهد شغلی (مطالعه موردی: کارکنان سازمان صدا و سیما). شیروان، چهاردهمین همایش ملی علمی پژوهشی روان‌شناسی و علوم تربیتی.
قلعه‌ای، علیرضا؛ مهاجران، بهناز؛ محمودزاده، محمد (1394). رابطۀ بین هوش معنوی با سلامت روان و استرس شغلی در پرستاران بیمارستان امام خمینی (ره) شهرستان مهاباد. مجله مراقبت پرستاری و مامایی ابن‌سینا، 23(4)، 21-14.  
کاظمی، مصطفی؛ فیاضی، مرجان و کاوه، منیژه (1389). بررسی میزان تعلل و عوامل مؤثر برآن در بین مدیران و کارکنان دانشگاه. پژوهشنامه مدیریت تحول، 2(4)، 20-34.
کاویانی، محمد (1388). طرح نظریه سبک زندگی اسلامی بر اساس دیدگاه اسلام و ساخت آزمون سبک زندگی اسلامی و بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی آن. پایان‌نامه دکتری روان‌شناسی عمومی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان.
محمدزاده، سمیه (1388). رابطه منبع کنترل، اهمال‌کاری و اضطراب امتحان دانشجویان دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز. پایان نامه کارشناسی ارشد واحد تهران مرکز.
محمدی، هیوا و عبدی، مجید (1397). مقایسه اهمال‌کاری زناشویی و دلزدگی زناشویی در بین زنان شاغل و زنان خانه‌دار شهر بانه. دانشگاه شیراز، همایش ملی روان‌شناسی و سلامت با محوریت خانواده و زندگی سالم.
مرحمتی، زهرا و یوسفی، فریده (1395). رابطه ابعاد سبک زندگی اسلامی با بهزیستی روان‌شناختی در دانشجویان. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 10(3)، 329-346. 
مصباح یزدی، محمدتقی (1392). اولویت تحقق سبک زندگی اسلامی. نشریه معرفت، ش 22، 14-5. 
موحد، احمد؛ عباسی، زهره و رضازاده، فائزه (1403). نقش استرس شغلی و سلامت معنوی در پیش‌بینی کیفیت زندگی پرستاران شهر قاین. فصلنامه روان‌شناسی کار، 3(2)، 65-74.
میرحیدری، اشرف و امراللهی، ناهید (1399). رابطه هوش معنوی و منزلت اجتماعی با اهمال‌کاری مدیران متوسطه دوم آموزش و پرورش اصفهان. فصلنامه رویکردهای پژوهشی نو در علوم مدیریت، شماره 3، 44-33. 
میرزایی، شهاب (1397). بررسی ارتباط بین سبک زندگی اسلامی-جهادی با راهبرد مقابله با استرس و خوش‌بینی. پژوهش در نظام‌های آموزشی، دوره 12، ویژه نامه، 1167-1183. 
نیکوکار، غلامحسین؛ خیری، علیرضا؛ تابان، محمد و صیدی، فریده (1393). تأثیر سبک زندگی اسلامی بر موفقیت تحصیلی. دو فصلنامه علمی- پژوهشی مدیریت اسلامی، 22(1)، 197-211. 
هوشیاری، جعفر و حلیمی معصومه (1398). نقش واسطه‌ای سبک زندگی اسلامی در رابطه خوش‌بینی و شادکامی. پژوهش‌های روان‌شناسی اسلامی، 2(3)، 77-102.
 
Chen, S-Y., Yan, S-R., Zhao, W-W., Gao, Y., Zong, W., Bian, C., et al. (2022). The mediating and moderating role of psychological resilience between occupational stress and mental health of psychiatric nurses: a multicenter cross-sectional study. BMC psychiatry, 22(1), 823
Hussain, I., Suleman, Q., & Jumani, N. B. (2018). Occupational stress among secondary school heads: A gender based comparative study. Journal of Education and Educational Development, 5(2), 240–258
Kerr, M., Laschinger, H., Severin, C., Almost, J., Thomson, D., Pallas, L.B., LeClair, S. (2002). Monitoring the health of nurses in Canada. Canadian Health Services Research Foundation Web.
Kızılkaya, S. (2024). The mediating role of job burnout in the effect of conflict management on work stress in nurses. Curr Psychol, 43, 20275–20285. https://doi.org/10.1007/s12144-024-05776-1
Steel, P. (2007). The nature of procrastination: a meta-analytic and theoretical review of quintessential selfregulatory failure. Psychol Bull, 133(1), 65-94.
Tuckman, B. W. (1991). The development and concurrent validity of the procrastination scale. Educational and Psychological Measurement, 51(2), 473-480.