بررسی نقش میانجی‌گری ذهن‌آگاهی در رابطه بین استرس ادراک‌شده و فرسودگی شغلی آتش‌نشانان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه روان‌شناسی دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد روان‌شناسی شخصیت، گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

10.30473/jpsy.2026.76644.1104

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی نقش میانجی‌گری ذهن‌آگاهی در رابطه بین استرس ادراک‌شده و فرسودگی شغلی آتش‌نشانان انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی است که با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری (SEM) انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی آتش‌نشانان سازمان آتش‌نشانی شهر تهران در سال ۱۴۰۳ به تعداد ۴۰۰۰ نفر بود. جهت انتخاب نمونه‌ها و به‌منظور کاهش پیچیدگی ناشی از پراکندگی جغرافیایی، ابتدا منطقه ۳ به‌صورت تصادفی انتخاب گردید و سپس از میان آتش‌نشانان این منطقه، تعداد ۲۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس به عنوان نمونه نهایی گزینش شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استرس ادراک‌شده کوهن و همکاران (۱۹۸۳)، پرسشنامه فرسودگی شغلی مسلش و جکسون (۱۹۸۱) و پرسشنامه پنج‌وجهی ذهن‌آگاهی بائر و همکاران (۲۰۰۶) بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-26 و AMOS-24 انجام گرفت. نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که استرس ادراک‌شده اثر مستقیم و مثبت بر فرسودگی شغلی دارد و اثر مستقیم آن بر ذهن‌آگاهی منفی و معنادار است. همچنین، نتایج آزمون مسیرهای غیرمستقیم تایید کرد که ذهن‌آگاهی در رابطه بین استرس ادراک‌شده و فرسودگی شغلی نقش میانجی‌گری معناداری ایفا می‌کند؛ به طوری که با افزایش ذهن‌آگاهی، اثرات مخرب استرس ادراک‌شده بر فرسودگی شغلی آتش‌نشانان کاهش می‌یابد. بر اساس یافته‌های پژوهش، ذهن‌آگاهی می‌تواند به عنوان یک سازوکار حمایتی درونی، فرآیند تبدیل استرس شغلی به فرسودگی را مهار کند. از این رو، پیشنهاد می‌شود جهت پیشگیری از فرسودگی شغلی در محیط‌های پرخطر مانند آتش‌نشانی، از برنامه‌های آموزشی و مداخلات کاربردی مبتنی بر ذهن‌آگاهی استفاده نمایند.

کلیدواژه‌ها

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار